Nederland : Onrust aanbesteden bij gebiedsontwikkeling onnodig

Het Europese Hof van Justitie kijkt kritisch naar publiek-private-samenwerking bij gebiedsontwikkelingen, zo bleek de laatste tijd uit een aantal uitspraken (o.a. de zaak Auroux/Roanne). Wat betekent dit nu voor Nederlandse gemeenten? Het Instituut voor Bouwrecht onderzocht het, in opdracht van NEPROM en VNG. “Groen, grijs en blauw aanbesteden. Zowel werken als diensten die daar (mede) betrekking op hebben. En over commercieel vastgoed geen paniek!”, is het advies van onderzoeker Arjan Bregman.

De verhouding tussen het aanbestedingsrecht en gebiedsontwikkeling staat sterk in de belangstelling. Het Europese Hof van Justitie heeft op 18 januari 2007 een uitspraak gedaan over de toepasselijkheid van aanbestedingsregels bij de opdrachtverlening voor de herinrichting van een stadswijk door de Franse gemeente Roanne. In maart 2005 ontstond ook al opschudding toen de Europese Commissie de Nederlandse Staat in gebreke stelde naar aanleiding van de ontwikkeling en realisatie van de Vinex-locatie Vathorst in Amersfoort.

Daarom organiseerden NEPROM, VROM, VNG en IPO op 30, 31 januari en 7 februari 2008 drie praktijkbijeenkomsten ‘Markt en Overheid: Tango for Two’. Twee van de drie bijeenkomsten werden voorgezeten door Fred Schoorl, directeur Nirov.

Naar aanleiding van de Europese uitspraken vragen veel professionals zich af of de huidige werkwijze bij gebiedsontwikkeling in Nederland nog wel houdbaar is of dat de praktijk anders moet. Kortom: Wanneer moet een gemeente een gebiedsontwikkeling Europees aanbesteden? En wanneer kan een gemeente direct een marktpartij aanwijzen, bijvoorbeeld als partner in een GEM (Grond Exploitatie Maatschappij)?

Volgens het Instituut voor Bouwrecht (IBR) is er “geen reden om de huidige Nederlandse samenwerkingspraktijk bij gebiedsontwikkeling ten principale ter discussie te stellen.” Maar de recente jurisprudentie is wel reden voor alertheid op de volgende punten.

1) Naarmate de marktpartijen minder grond in eigendom hebben (en de gemeente meer), moet terughoudender worden omgegaan met het doorleggen van de aanbestedingslicht naar bijvoorbeeld een GEM (Grond Exploitatie Maatschappij).

2) Wanneer de overheid rechtstreeks financieel participeert in de opstalontwikkeling (bijvoorbeeld in woningen of kantoren) bestaat het risico dat Europese aanbesteding verplicht is. Dat risico wordt groter naarmate de financiele overheidsparticipatie groter is.

3) Gemeentelijke eisen aan vastgoed die verder gaan dan de gemeentelijke publieke taak, kunnen aanleiding geven tot de gedachte dat er sprake is van eisen zoals een opdrachtgever die pleegt te stellen. Gemeenten dienen zich ter voorkoming van onnodige problemen dus te beperken tot eisen die zijn opgenomen in het bestemmingsplan, voorwaarden bij diverse vergunningen en contractuele afspraken die gebaseerd zijn op beleidsregels op het gebied van bijvoorbeeld volkshuisvesting, veiligheid, etc.

Over publiek-private-samenwerking bij gebiedsontwikkeling zegt Bregman tijdens de laatste Praktijkbijeenkomst Gebiedsontwikkeling: “De Europese Commissie heeft niet de bedoeling PPS te verbieden. Wel moet je als partijen een aantal regels uit Europa goed in de gaten houden als je wilt gaan samenwerken.” Daarbij geeft hij de volgende tips:

- Kies een samenwerkingsmodel dat het beste aansluit bij de gewenste verdeling van taken, kosten, opbrengsten en risico’s en bouw aan een gevoel van onderling vertrouwen.
- Zorg dat je de regels van onder meer aanbesteding en staatssteun kent.
- Maak daarbij gebruik van handvatten, zoals de ‘Reiswijzer; marktpartijen en gebiedsontwikkeling’.

Artikel Pianoo.nl met bron Nirov